Çində Təhsil: Çin Universitetlərinə Qəbul, Təqaüd və Təhsil İmkanları
Çində təhsil almaq son illərdə xaricdə təhsil planlayan tələbələr üçün diqqətçəkən seçimlərdən birinə çevrilib. Bunun əsas səbəbləri arasında dünyanın sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatlarından birində təhsil almaq, texnologiya və mühəndislik sahələrində güclü akademik imkanlardan yararlanmaq, müxtəlif təqaüd proqramlarına müraciət etmək və həm Çin, həm də ingilis dilində tədris olunan proqramlar arasından seçim etmək imkanları var.
Çin ali təhsil sistemi kollec səviyyəsindən doktoranturaya qədər müxtəlif pillələri əhatə edir. Xarici tələbələr üçün universitetlərdə mühəndislik, kompüter elmləri, süni intellekt, tibb, biznes, maliyyə, beynəlxalq münasibətlər, Çin dili və digər istiqamətlər üzrə proqramlar mövcuddur.
Bəs Çində təhsil almaq üçün nə etmək lazımdır? Çin universitetlərinə qəbul prosesi necə həyata keçirilir? Təqaüd almaq mümkündürmü? Gəlin bütün bu suallara mərhələli şəkildə cavab verək.
Çində təhsil sistemi necə qurulub?
Çinin təhsil sistemi ibtidai və orta təhsildən sonra ali təhsil mərhələlərinə bölünür. Ali təhsil əsasən kollec, bakalavr, magistratura və doktorantura pillələrindən ibarətdir.
Xarici tələbələr üçün ən çox maraq doğuran hissə ali təhsildir. Bakalavr proqramları adətən 4 il davam edir, bəzi ixtisaslarda, xüsusilə tibb və mühəndislik istiqamətlərində müddət daha uzun ola bilər. Magistratura proqramları əsasən 2–3 il, doktorantura proqramları isə təxminən 3 il və daha çox davam edə bilər.
Bu baxımdan Çində təhsil almaq istəyən tələbə ilk növbədə hansı pilləyə müraciət edəcəyini müəyyənləşdirməlidir.
Niyə Çində təhsil almaq maraqlı seçimdir?
Çinin üstünlüklərindən biri onun təhsil sisteminin ölkənin texnologiya və iqtisadi inkişafı ilə sıx bağlı olmasıdır. Xüsusilə mühəndislik, informasiya texnologiyaları, süni intellekt, robototexnika və digər texnoloji istiqamətlərdə Çin universitetləri geniş proqramlar təklif edir.
Bundan başqa, tələbələr yalnız akademik bilik əldə etməklə kifayətlənmir. Çində təhsil beynəlxalq mühitdə yaşamaq, yeni dil öyrənmək, fərqli mədəniyyətlə tanış olmaq və Asiyanın ən böyük iqtisadi mərkəzlərindən birində peşəkar əlaqələr qurmaq baxımından da maraqlı imkan yaradır.
Çin universitetlərində mühəndislik, IT, süni intellekt, tibb, biznes, beynəlxalq münasibətlər, dizayn və digər istiqamətlərin mövcud olduğu qeyd olunur.
Çində hansı ixtisaslar üzrə təhsil almaq olar?
Çin universitetlərində ixtisas seçimi kifayət qədər genişdir. Tələbənin seçim imkanları universitetə və konkret təhsil proqramına görə dəyişir.
Ən çox diqqət çəkən istiqamətlər arasında:
- Kompüter elmləri
- İnformasiya texnologiyaları
- Süni intellekt
- Robototexnika
- Mühəndislik
- Elektronika və telekommunikasiya
- Mexanika mühəndisliyi
- Tibb
- Əczaçılıq
- Biotexnologiya
- Maliyyə
- İqtisadiyyat
- Marketinq və menecment
- Beynəlxalq münasibətlər
- Çin dili və ədəbiyyatı
- Memarlıq və dizayn
xüsusi yer tutur.
İxtisas seçərkən yalnız universitetin reytinqinə baxmaq düzgün yanaşma deyil. Proqramın dili, təhsil müddəti, illik ödəniş, təqaüd imkanları, yerləşdiyi şəhər və məzun olduqdan sonra həmin diplomun tanınması da nəzərə alınmalıdır.
Çin universitetlərinə qəbul üçün hansı sənədlər lazımdır?
Çin universitetlərinə qəbul zamanı tələb olunan sənədlər seçilən universitetə, ixtisasa və təhsil pilləsinə görə dəyişə bilər. Buna görə bütün universitetlər üçün eyni sənəd siyahısının olduğunu düşünmək düzgün deyil.
Ümumilikdə tələb oluna bilən sənədlər bunlardır:
- Attestat və ya diplom
- Transkript
- Pasport
- CV
- Motivasiya məktubu
- Dil sertifikatı
- Tövsiyə məktubları
- Tibbi arayış
- Fotoşəkil
- Bəzi proqramlar üçün portfolio
- Tərcümə və təsdiqlənmiş sənədlər
2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin Çin hökuməti təqaüd proqramı ilə bağlı elanında bakalavr namizədlərindən attestat, transkript, məqsəd və gözləntiləri əks etdirən yazı, CV, şəxsiyyət vəsiqəsi və pasport kimi sənədlər tələb olunurdu. Magistratura və doktorantura üçün isə diplom, daha geniş məqsəd/tədqiqat yazısı və iki tövsiyə məktubu da nəzərdə tutulmuşdu.
Burada vacib məqam budur: həmin sənəd 2017-ci il proqramına aid olduğundan, onun son müraciət tarixi, yaş limitləri və digər konkret şərtləri bu gün üçün aktual qəbul qaydası hesab edilməməlidir.
Çində təhsil üçün IELTS və ya HSK lazımdırmı?
Bu suala vahid “bəli” və ya “xeyr” cavabı vermək olmaz. Tələb olunan dil sertifikatı seçilən proqramın tədris dilindən və universitetin qəbul siyasətindən asılıdır.
İngilis dilində tədris olunan proqramlarda IELTS və ya TOEFL tələb oluna bilər. Çin dilində tədris olunan proqramlarda isə HSK sertifikatı tələb oluna və ya üstünlük verə bilər.
2017-ci il rəsmi təqaüd elanında HSK sertifikatı “mövcud olduğu halda” tələb olunan sənədlər arasında göstərilmişdi. Eyni zamanda proqram çərçivəsində Çin dilində təhsil alacaq tələbələr üçün 1–2 illik Çin dili hazırlığı nəzərdə tutulurdu.
Ona görə müraciətdən əvvəl konkret universitetin və proqramın dil tələblərini yoxlamaq vacibdir.
Çində ingilis dilində təhsil almaq mümkündürmü?
Bəli. Xarici tələbələr üçün bir sıra Çin universitetlərində ingilis dilində bakalavr və magistr proqramları mövcuddur.
Bu imkan xüsusilə tibb, mühəndislik, biznes və texnologiya istiqamətlərində tələbələr üçün əhəmiyyətlidir. Belə proqramlarda Çin dilini yüksək səviyyədə bilmədən təhsil almaq mümkün ola bilər. Bununla belə, universitetin tələb etdiyi ingilis dili sertifikatı və minimum bal ayrıca yoxlanmalıdır.
Bununla yanaşı, Çində yaşayarkən Çin dilini öyrənmək tələbənin gündəlik həyatda daha rahat ünsiyyət qurmasına və ölkənin mədəni mühitinə daha asan uyğunlaşmasına kömək edə bilər.
Çində təhsil haqqı nə qədərdir?
Çində təhsil haqqı universitetə, ixtisasa, şəhərə və təhsil pilləsinə görə dəyişir. Buna görə bütün tələbələr üçün vahid qiymət müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
İlik təhsil haqqı təxminən bakalavr üçün 2 500–5 000 ABŞ dolları, magistratura üçün 3 000–7 000 ABŞ dolları, doktorantura üçün isə 4 000–8 000 ABŞ dolları aralığında göstərilir. Tibb kimi bəzi ixtisaslarda ödəniş daha yüksək ola bilər.
Bunun üzərinə yaşayış, nəqliyyat, sığorta, viza və digər şəxsi xərclər də əlavə oluna bilər.
Çində təqaüdlə və ya pulsuz təhsil almaq mümkündürmü?
Bəli, müxtəlif təqaüd proqramları vasitəsilə təhsil xərclərini azaltmaq və bəzi hallarda əsas təhsil və yaşayış xərclərini əhatə edən maliyyə dəstəyi əldə etmək mümkündür.
Əsas istiqamətlərə aşağıdakılar daxildir:
- Chinese Government Scholarship (CSC)
- Universitet təqaüdləri
- Əyalət hökumətlərinin təqaüdləri
- Çin dili və mədəniyyəti ilə bağlı təqaüd proqramları
- Azərbaycan və Çin arasında ikitərəfli təhsil proqramları
2017-ci ildə Azərbaycan–Çin hökumətlərarası təqaüd proqramında təhsil haqqı, yataqxana, aylıq yaşayış xərci, laboratoriya, təcrübə və tədris materialları kimi xərclərin Çin tərəfi tərəfindən qarşılandığı, Azərbaycan tərəfi tərəfindən isə ildə bir dəfə gediş-gəliş aviabiletinin nəzərdə tutulduğu göstərilmişdi.
Lakin təqaüd şərtləri proqramdan-proqrama dəyişir. Buna görə “Çində bütün tələbələr pulsuz oxuya bilər” yanaşması doğru deyil. Təqaüd üçün ayrıca seçim və uyğunluq tələbləri ola bilər.
Chinese Government Scholarship və CSC nədir?
Chinese Government Scholarship, qısaca CSC, Çin hökuməti tərəfindən beynəlxalq tələbələr üçün təqdim olunan əsas təqaüd imkanlarından biridir.
Təqaüdün məzmunu konkret proqramdan asılı olaraq dəyişə bilər. Təhsil haqqı, yataqxana, yaşayış üçün aylıq ödəniş və digər dəstəklər proqramın şərtlərinə uyğun şəkildə təqdim oluna bilər.
Bu səbəbdən CSC-yə müraciət edən tələbə yalnız “təqaüd var” məlumatı ilə kifayətlənməməli, seçdiyi universitet, proqram və həmin il üçün qəbul şərtlərini ayrıca araşdırmalıdır.
Çində tələbə həyatı necədir?
Çində tələbə həyatı yalnız auditoriyada keçirilən dərslərdən ibarət deyil. Universitet kampuslarında müxtəlif tələbə klubları, sosial tədbirlər, idman imkanları və beynəlxalq tələbələr üçün fəaliyyətlər mövcuddur.
Xarici tələbə üçün ən maraqlı tərəflərdən biri isə fərqli mədəniyyətlərlə tanış olmaqdır. Çin kimi böyük və müxtəlif ölkədə Pekin, Şanxay, Quançjou və digər şəhərlərdə tələbənin gündəlik həyat təcrübəsi bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənə bilər.
Yataqxana seçimi də universitetə görə dəyişir. Bir çox universitet beynəlxalq tələbələr üçün ayrıca yaşayış imkanları təqdim edir, lakin otaq tipi, qiymət və şərait əvvəlcədən yoxlanılmalıdır.
Çin universitetlərinə qəbul prosesi necə həyata keçirilir?
Çində təhsil üçün müraciəti bir neçə əsas mərhələyə bölmək olar:
1. İxtisas seçimi:
İlk olaraq bakalavr, magistr və ya doktorantura səviyyəsində hansı ixtisas üzrə oxumaq istədiyinizi müəyyənləşdirirsiniz.
2. Universitet araşdırması:
Universitetin reytinqi ilə yanaşı, proqramın dili, qəbul şərtləri, təhsil haqqı və təqaüd imkanları araşdırılır.
3. Sənədlərin hazırlanması:
Attestat və ya diplom, transkript, pasport, CV, motivasiya məktubu və digər tələb olunan sənədlər hazırlanır.
4. Dil tələbinin yoxlanılması:
IELTS, TOEFL, HSK və ya digər dil tələblərinin olub-olmadığı müəyyən edilir.
5. Müraciətin göndərilməsi:
Universitetin və ya müvafiq təqaüd proqramının müəyyən etdiyi platforma üzərindən müraciət edilir.
6. Qəbul nəticəsinin gözlənilməsi:
Sənədlərin qiymətləndirilməsindən sonra universitet əlavə müsahibə və ya sənəd tələb edə bilər.
7. Viza mərhələsi:
Qəbul təsdiqləndikdən sonra tələbə təhsil məqsədli viza və digər səfər sənədləri üzrə prosedurları tamamlayır.
Bu prosesdə ən böyük səhvlərdən biri bütün universitetlərə eyni sənəd və eyni strategiya ilə müraciət etməkdir. Hər proqramın tələbi ayrıca yoxlanmalıdır.
Azərbaycanlı tələbələr Çində təhsil almaq üçün haradan başlamalıdır?
Azərbaycanlı tələbə üçün ən düzgün başlanğıc nöqtəsi əvvəlcə məqsədi müəyyənləşdirməkdir: bakalavr, magistratura, doktorantura, yoxsa dil proqramı?
Daha sonra ixtisas, tədris dili və büdcə müəyyənləşdirilməlidir. Bu məlumatlar hazır olduqdan sonra uyğun Çin universitetləri və təqaüd imkanları daha dəqiq seçilə bilər.
Tarixi baxımdan Azərbaycan və Çin arasında təhsil əməkdaşlığı da mövcuddur. Məsələn, 2017-ci ildə Azərbaycan və Çin arasında hökumətlərarası təhsil əməkdaşlığı çərçivəsində Azərbaycan vətəndaşlarının Çin universitetlərində təhsil alması üçün təqaüd proqramı həyata keçirilmişdi. Rəsmi elanda həmin proqram çərçivəsində 107 Azərbaycan vətəndaşının müxtəlif səviyyələrdə təhsil almaq hüququ qazandığı bildirilirdi.
Bu fakt Çində təhsilin Azərbaycanlı tələbələr üçün yeni istiqamət olmadığını göstərir.
Çində təhsil almaq üçün hansı universiteti seçmək daha düzgündür?
“Ən yaxşı Çin universiteti hansıdır?” sualından daha vacib sual “Mənim ixtisasım üçün hansı Çin universiteti daha uyğundur?” sualıdır.
Məsələn, texnologiya və mühəndislik üzrə universitet seçən tələbə həmin sahədə universitetin akademik gücünü, laboratoriyalarını və tədqiqat imkanlarını araşdırmalıdır. Tibb üzrə seçim edən tələbə isə proqramın dili, klinik təcrübə imkanları, akkreditasiya və diplomun gələcəkdə tanınması kimi məsələləri ayrıca yoxlamalıdır.
Yəni universitet seçimi yalnız reytinq əsasında edilməməlidir. İxtisas + proqram dili + qəbul şərtləri + maliyyə + təqaüd + gələcək karyera birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Çində təhsil almaq istəyən tələbə nə etməlidir?
Çində təhsil almaq böyük və perspektivli bir akademik təcrübəyə çevrilə bilər, lakin uğurlu müraciət üçün prosesi əvvəlcədən planlamaq lazımdır.
Ən vacib addımlar bunlardır:
- uyğun ixtisası müəyyənləşdirmək;
- Çin universitetlərini araşdırmaq;
- proqramın tədris dilini öyrənmək;
- qəbul tələblərini yoxlamaq;
- dil sertifikatını hazırlamaq;
- sənədləri düzgün toplamaq və tərcümə etdirmək;
- uyğun təqaüd proqramlarını araşdırmaq;
- universitet müraciətini vaxtında göndərmək;
- qəbuldan sonra viza və yaşayış prosesini planlaşdırmaq.
Çində təhsil haqqında məlumat toplayarkən isə köhnə elanlarla cari qəbul qaydalarını qarışdırmamaq xüsusilə vacibdir. Məsələn, Azərbaycan Elm və Təhsil Nazirliyinin təqdim etdiyi Çin təqaüdü ilə bağlı sənəd 2017-ci il proqramına aiddir və həmin sənəddə göstərilən tarix və yaş limitləri bugünkü qəbul üçün avtomatik tətbiq edilə bilməz.
Çində təhsil üçün müraciəti necə daha rahat etmək olar?
Universitet və təqaüd seçimi, sənədlərin hazırlanması, müraciət formalarının doldurulması və viza mərhələsi ilk baxışda mürəkkəb görünə bilər. Buna görə tələbələr prosesə başlamazdan əvvəl bütün mərhələləri planlaşdırmalıdır.
Alas Academy vasitəsilə Çində təhsil almaq istəyən tələbələr uyğun universitet və proqramların seçilməsi, müraciət prosesinin planlaşdırılması və xaricdə təhsil yolunda lazımi istiqamətləndirmə üçün dəstək ala bilərlər.
Əgər siz də Çində bakalavr, magistratura və ya digər təhsil proqramlarında oxumaq, təqaüd imkanlarını araşdırmaq və uyğun universitetə müraciət etmək istəyirsinizsə, Alas Academy ilə əlaqə saxlayaraq Çində təhsil üçün müraciət prosesinə başlaya bilərsiniz.